|
Yazar Emrullah UYANIK
|
|
Salı, 27 Ekim 2009 20:07 |
|
Herhangi bir yerin , önemli su yollarına ve diğer ülkelere , kıtalara göre bulunduğu yerdir. Bir yerin bulunduğu yerden dolayı kazandığı özeliklerdir.Özel konum adından da anlaşılacağı gibi o yere ait özelliklerdir, bunlar bir kaç başlık altında toplanabilir.
a) Kara ve denizlere göre konum
b) Yükselti ve bakı durumu
c) Yükselti
a) Kara ve denizlere göre konum
Karaların çabuk ısınıp soğuması denizlerin ise geç ısınıp geç soğumasından dolayı denize kıyısı olan bir yer ile iç kesimlerde yer alan iki yer arasında farklı iklim özellikleri ortaya çıkmaktadır. Matematik konum etkisi ile aynı enlem üzerinde bulunan yerlerde sıcaklık değerlerinin aynı olması gerekir. Ancak kara ve denizlen konumu farklılık ortaya çıkarmaktadır. Örneğin İzmir ile Van yaklaşık olarak aynı enlemler üzerindedir ancak sıcaklık değerleri oldukça farklıdır.
b) Yükselti ve bakı durumu
Dağların oroğrafik özellikleri ,yükseklik, arazinin bakı durumu,dağların uzanış doğrultusu gibi özellikleri iklim,yerleşme ve tarım özelliklerini etkilemektedir. Yükse dağ sırlarının nemli hava kütlelerinin iç kesimlere sokulmasını engellemesinden dolayı kıyıda ve iç kesimlerde farklı iklim,tarım ve yerleşim özellikleri ortaya çıkar.Örneğin Türkiye'de Doğu Karadeniz'de kıyıda ve iç kesimlerde çok farklı özellikler yaşanmaktadır Bakı durumundan dolayı kuzey yarım kürede belirli bir eğime sahip olan yamaçların güney yamaçları ( yengeç dönencesinin kuzeyinde) daha çok ısınmaktadır. Örneğin bu yamaçlarda karlar daha çabuk erir, tarım ürünleri daha çabuk olgunlaşır, nüfus miktarı daha fazladır kuzey yamaçlarda ise tersi bir durum söz konusudur.
c) Yükselti
Bir yerde yükselti değerlerinin artması aynı zamanda sıcaklığında düşmesi demektir. sıcaklıklar ortalama olarak yükseklere doğru çıkıldıkça 100 m de 0,50 C düşmektedir. Yukarıdaki harita incelendiği zaman (Haritanın üzerine tıklayın )bu durum daha belirgindir.. Doğu Anadolu da özellikle de Kuzeydoğu Anadolu da sıcaklık değerleri diğer bölgelere göre daha düşüktür.
Bu başlıklar altında saydıklarımızın dışında şu özellikler de özel konum içerisinde ye almaktadır.
d) Komşularından dolayı kazandığı özellikler
e) Önemli boğaz,dağ ve ova gibi yeryüzü şekillerine yakın olmak
f) Tarih boyunca o topraklarda yaşamış medeniyetler
|
